Het ontbreken van dit onderscheid leidt tot verwarring, emotionele discussies en beleid dat niet altijd aansluit bij de realiteit. Daarom is het belangrijk om migratie niet als één homogeen fenomeen te beschouwen, maar de verschillende vormen apart en correct te benoemen.
Twee vaak door elkaar gebruikte vormen van migratie:
- Vluchtelingenmigratie
- Arbeidsmigratie
Hoewel beide onder de brede noemer migratie vallen, hebben ze inhoudelijk weinig tot niets met elkaar te maken. Zowel juridisch als menselijk zit er een heel ander verhaal achter.
Migratie in algemene zin
Migratie is een overkoepelende term voor het verplaatsen van mensen van de ene regio of het ene land naar het andere, met de intentie om daar tijdelijk of permanent te verblijven. De redenen hiervoor kunnen zeer uiteenlopend zijn: veiligheid, familie, studie, werk, klimaat of economische omstandigheden.
Vluchtelingen: migratie uit noodzaak
Wat is een vluchteling?
Een vluchteling is iemand die zijn of haar land ontvlucht uit noodzaak, niet uit vrije keuze. Juridisch gezien gaat het om personen die hun land verlaten omdat zij een gegronde vrees hebben voor vervolging, oorlog, geweld of ernstige mensenrechtenschendingen.
Vluchtelingen migreren niet omdat ze elders een beter leven willen opbouwen, maar omdat blijven geen veilige optie meer is.
Toegang tot de arbeidsmarkt is niet het uitgangspunt, maar een mogelijke latere stap in een vaak langdurig en complex traject.
Wat vluchtelingenmigratie niet is
Vluchtelingen:
- komen niet met een jobaanbieding
- worden niet geselecteerd op competenties of arbeidsmarktbehoeften
- zijn niet primair bedoeld om tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen
- hebben geen vooraf bepaald economisch profiel
Het is dus incorrect om vluchtelingen te beschouwen als een vorm van arbeidsmarktinstrument. Echter wil dit niet zeggen dat we er niet alles aan moeten doen om deze mensen op te nemen in onze arbeidsmarkt, zodoende ze kunnen bijdragen aan onze economie. Er is nog veel werk aan de winkel om dit beter te doen vanuit de overheid.
Arbeidsmigratie: migratie als economische keuze
Wat is arbeidsmigratie?
Arbeidsmigratie is een gerichte en gereguleerde vorm van migratie, waarbij mensen zich verplaatsen met als expliciet doel te werken.
Het gaat om personen die:
- bewust kiezen om in een ander land te werken
- al een job en werkgever hebben voor aankomst
- migreren binnen een strikt wettelijk en administratief kader
- rechten en plichten hebben, verbonden aan werk
In Vlaanderen gebeurt arbeidsmigratie onder strikte voorwaarden, via:
- middengeschoolde knelpuntberoepenlijst Vlaanderen
- VDAB knelpuntberoepenlijst categorie Overige
- andere categorieën
- streng gecontroleerde vergunningstrajecten
Wat arbeidsmigratie niet is
Arbeidsmigranten:
- vragen geen asiel
- vallen niet onder vluchtelingenbescherming
- komen niet via humanitaire routes
- zijn geen “vluchtelingen met een job”
Arbeidsmigratie is geen noodoplossing, maar een bewuste beleidskeuze om economische activiteit en continuïteit te ondersteunen. Arbeidsmigratie is nodig om onze arbeidsmarkttekorten op te vangen met ervaren en geschoold personeel omdat we deze mensen niet meer vinden op de lokale arbeidsmarkt.
Toch worden ze vaak samen genoemd
In media en politiek wordt vaak gesproken over “migratie” als één probleem of één uitdaging. Dat simplificeert de realiteit, maar doet geen recht aan de verschillen.
Wanneer deze twee vermengd worden:
- ontstaan verkeerde verwachtingen
- worden beleidsdoelen onduidelijk
- groeit maatschappelijk wantrouwen
- wordt het debat emotioneel in plaats van feitelijk
Vluchtelingen en arbeidsmigranten zijn geen concurrerende groepen, maar volledig verschillende realiteiten. Laat ons ze in de toekomst dan ook minder in één adem benoemen.
